Ilustracija, Foto: Shutterstock
27.10.2026. 18:36h
Sa početkom hladnije sezone pune se police preparatima koji obećavaju „jači imunitet”. Vitamini i minerali zaista učestvuju u normalnom radu imunskog sistema, ali iz te činjenice ne slijedi da će veća doza kod svake osobe spriječiti prehladu, grip ili drugu infekciju. Novi stručni pregled naglašava da efekat zavisi od početnog nutritivnog statusa, vrste infekcije, doze, vremena uzimanja i zdravstvenog stanja.
Pregled objavljen 21. oktobra u časopisu Ageing Research Reviews obuhvatio je vitamine A, C, D i E, kao i cink, selen i gvožđe. Zaključak autora nije da su mikronutrijenti nevažni, već da nedostatak hranljive materije i njeno dodavanje nijesu ista stvar. Ispravljanje potvrđenog ili vjerovatnog manjka može imati smisla, dok rutinske visoke doze kod ljudi koji već imaju dovoljan unos ne daju ujednačene rezultate protiv infekcija.
Vitamin C je dobar primjer razlike između biološke uloge i marketinškog obećanja. NIH navodi da redovno uzimanje može skromno ublažiti simptome i skratiti trajanje prehlade, naročito kod ljudi koji hranom ne unose dovoljno vitamina C, ali uzimanje tek nakon pojave prehlade možda neće pomoći. Kod vitamina D pojedina istraživanja ukazuju na malo smanjenje rizika od respiratorne infekcije, posebno kod osoba sa niskim vrijednostima, dok druga nijesu potvrdila korist; suplement vitamina D takođe nije dokazani tretman za već nastalu respiratornu infekciju.
Ni cink nije univerzalni odgovor. Pastile ili sirup sa cinkom u nekim studijama ubrzali su oporavak ako su uzeti na samom početku prehlade, ali nije utvrđena najbolja doza, oblik i trajanje, niti su simptomi nužno bili blaži. Dugotrajan visok unos cinka može smanjiti nivo bakra i čak narušiti imunosnu funkciju. Previše vitamina C može izazvati mučninu, grčeve i proljev, dok vrlo visoke doze vitamina D mogu dovesti do povišenog kalcijuma, bubrežnih kamenaca i ozbiljnijeg oštećenja bubrega.
Praktičan prvi korak zato nije kupovina najveće doze, nego pregled deklaracije. Više proizvoda može sadržati isti vitamin ili mineral, pa se dnevna količina nehotice sabira. Oznaka „za imunitet” ne dokazuje da je kombinacija djelotvorna, a gornja podnošljiva granica nije preporučeni cilj. Raznovrsni obroci ostaju osnovni izvor: vitamin C dolazi iz citrusnog voća, paprike, brokolija i drugog voća i povrća; cink iz mesa i morskih plodova, ali i pasulja, orašastih plodova, integralnih žitarica i mliječnih proizvoda; vitamin D se prirodno nalazi u ograničenom broju namirnica, pa procjena potrebe zavisi i od dobi, izlaganja suncu, ishrane i zdravstvenog stanja.
Suplement može biti opravdan kada ljekar ili dijetetičar procijeni da postoji manjak ili povećana potreba, ali tada se bira konkretna supstanca, doza i trajanje. Poseban oprez potreban je u trudnoći, kod bolesti bubrega ili jetre, poremećaja nakupljanja gvožđa, kao i uz antibiotike, diuretike, ljekove za razrjeđivanje krvi i pojedine onkološke terapije. U tim situacijama „prirodno” ne znači automatski bezbjedno.
ECDC je za hladnu sezonu ponovo istakao mjere sa neposrednijim dokazima protiv teških respiratornih infekcija: vakcinaciju prema nacionalnim preporukama, higijenu ruku i kašlja, ostanak kod kuće kada smo bolesni i redovno provjetravanje zatvorenih prostora. Suplement ne može zamijeniti te mjere. Najbolje pitanje zato nije „šta da pijem za imunitet”, već „da li mi nešto zaista nedostaje i postoji li dokaz da će baš meni ova doza koristiti”.
Članak pripremljen uz podršku AI alata.
Pogledajte još:
Preuzmi aplikaciju i prati vijesti
