De marrondeskundige André Pakosi heeft vrijdag 23 oktober het marronfestival in Cayenne, Frans-Guyana, geopend met een lezing over de traditionele dansstijlen van verschillende marrongroepen. Daarbij benadrukte hij dat de awasadans oorspronkelijk afkomstig is van de Aluku’s en later door de Aucaners is overgenomen.
Volgens Pakosi is het belangrijk dat vooral jongeren de oorsprong, betekenis en regels van de traditionele dansen kennen en respecteren. Tijdens zijn lezing ging Pakosi uitgebreid in op de awasa en de seketi van de Saramaccaners. Hij maakte duidelijk dat iedere dansstijl een eigen geschiedenis en uitvoering kent, die niet zomaar veranderd mogen worden.
“Awasa is klassiek en aan klassiek verander je niets”, benadrukte hij. Volgens de deskundige is de awasa geen dans waarbij deelnemers willekeurig kunnen springen of op de trommels mogen staan.
Hij verwees daarbij naar filmpjes op sociale media waarop vrouwen tijdens het dansen op de drum springen. Volgens Pakosi getuigt dit van onvoldoende kennis van de traditionele regels.
De voeten mogen volgens hem niet boven op de drum worden geplaatst, maar moeten onderaan blijven. Hij legde uit dat een trommel tijdens het bespelen een bijzondere functie vervult en daarom met respect moet worden behandeld.
“Uu mus abi respeki gi yu egi culturu”, hield hij zijn toehoorders voor. Daarmee benadrukte hij dat mensen respect moeten hebben voor hun eigen cultuur.
Dansers moeten de taal van de drum begrijpen
Pakosi ging ook in op de betekenis van traditionele dansvormen binnen de marrongemeenschappen. Hij omschreef de awasa als een vorm van prisiri pre, waarbij plezier, muziek en traditionele gebruiken samenkomen.
Bij de uitvoering speelt de gaang doong een belangrijke rol. Volgens hem moeten de dansers en de drummer elkaar begrijpen. De dansers moeten de ritmes en signalen van de drum kunnen herkennen en volgen.
Hij wees erop dat de traditionele uitvoering vroeger anders verliep dan tegenwoordig. Dansers begonnen niet zomaar uit zichzelf te dansen. Het was de drum die hen als het ware uitnodigde om deel te nemen.
Ook het onderdeel boli wataa heeft volgens Pakosi een specifieke betekenis binnen de uitvoering. Dansers moeten weten wanneer zij moeten bewegen, stoppen of plaatsmaken.
Volgens de deskundige gaat het bij traditionele marrondansen niet uitsluitend om bewegingen, maar vooral om de wisselwerking tussen de drummer en de danser. Hij vindt het daarom noodzakelijk dat jongeren leren wat de verschillende ritmes en handelingen betekenen, zodat de oorspronkelijke dansvormen behouden blijven.
Festival brengt marrongroepen samen
De lezing, aangeduid als Conférence historique, werd gehouden in het museum van de Mairie in Cayenne. Het festival wordt georganiseerd door de Franse organisatie Lavi Danbwa. Het thema van deze editie is “De ontmoeting van de Busi Kondé Sama-volkeren van Suriname en Frans-Guyana”.
Met het evenement wil de organisatie aandacht besteden aan de culturele overeenkomsten en tradities van marrongemeenschappen aan beide zijden van de grens. Tijdens de eerste festivaldag staat ook de uitreiking van de prestigieuze Gaanman Gazon Matodja Award op het programma. Deze onderscheiding is vernoemd naar de voormalige gaanman Gazon Matodja.
Traditionele kleding en culturele identiteit
Op de tweede festivaldag staat een discussie over traditionele kleding centraal. Onder de titel “Businengee Kosi – The Development of Traditional Dress Among the Maroon Communities of Suriname and French Guiana” wordt ingegaan op de ontwikkeling van kleding binnen de verschillende marrongemeenschappen.
Daarnaast omvat het festival een uitgebreid programma met traditionele dansen en andere culturele uitingen van marrongroepen uit Suriname en Frans-Guyana. Met zijn lezing wil Pakosi vooral duidelijk maken dat het behoud van marroncultuur verder gaat dan het blijven uitvoeren van traditionele dansen.
Volgens hem is kennis van de geschiedenis, de betekenis van de ritmes en de bijbehorende gebruiken minstens zo belangrijk. Zijn boodschap aan de jongere generatie is dat traditionele dansstijlen alleen op de juiste manier kunnen worden doorgegeven wanneer de oorspronkelijke regels en culturele betekenis worden begrepen en gerespecteerd.
The post Marrondeskundige Pakosi in Cayenne: “Awasa is van de Aluku’s, niet van de Aucaners” appeared first on Suriname Herald.