Ipak, njihovo delovanje zavisi od vrste mikroorganizma, količine i razloga zbog kojeg se koriste.
Iako se o probioticima najčešće govori kada se pojave nadutost, dijareja ili druge probavne smetnje, njihova uloga mnogo je složenija. Creva sadrže veliki broj različitih mikroorganizama koji učestvuju u procesima važnim za normalno funkcionisanje organizma.
Ravnoteža creva
Probiotici su živi mikroorganizmi koji, kada se unose u odgovarajućim količinama, mogu imati određene zdravstvene koristi. Najčešće su to bakterije, ali i pojedine vrste kvasaca.
U sistemu za varenje deluju na zajednicu mikroorganizama poznatu kao crevna mikrobiota. Njena ravnoteža može se promeniti zbog različitih faktora, uključujući bolesti, promene u ishrani i upotrebu antibiotika.
Određeni probiotici mogu pomoći u održavanju ili ponovnom uspostavljanju ravnoteže mikroorganizama u crevima. Međutim, ne deluju svi jednako i nije dokazano da svaki probiotički proizvod ima iste koristi.
Podrška varenju
Jedan od razloga zbog kojih se probiotici često koriste jeste njihovo moguće delovanje na probavne tegobe. Istraživanja pokazuju da određeni sojevi mogu pomoći kod nekih oblika dijareje, uključujući proliv povezan sa upotrebom antibiotika.
Pojedini probiotički preparati proučavani su i kod sindroma iritabilnog creva, koji može izazvati nadutost, bolove u stomaku, proliv ili zatvor. Ipak, rezultati istraživanja nisu jednaki za sve preparate, pa se ne može tvrditi da će probiotici pomoći svakoj osobi sa ovim simptomima.
Shutterstock/Emily frost
Važno je naglasiti da probiotici nisu zamena za medicinsku procenu. Ako se probavne smetnje ponavljaju, dugo traju ili su praćene jakim bolovima, krvlju u stolici ili drugim zabrinjavajućim simptomima, potrebno je javiti se lekaru.
Veza sa imunitetom
Creva nisu važna samo za varenje. Njihova mikrobiota učestvuje u interakciji sa imunološkim sistemom i pomaže u održavanju zaštitne barijere digestivnog trakta.
Zbog toga naučnici istražuju kako određeni probiotici mogu uticati na imunološke funkcije. Međutim, nije opravdano tvrditi da svaki probiotički proizvod jača imunitet ili sprečava infekcije. Potencijalni efekat zavisi od konkretnog soja i zdravstvenog problema koji se proučava.
Prirodni izvori
Probiotici se mogu nalaziti u određenim fermentisanim namirnicama, kao što su jogurt i pojedini drugi fermentisani mlečni proizvodi. Dostupni su i u obliku dodataka ishrani, najčešće kapsula, praškova ili tečnosti.
Ipak, važno je znati da nije svaka fermentisana namirnica izvor probiotika sa dokazanim zdravstvenim koristima. Način proizvodnje i obrade može uticati na to da li su živi mikroorganizmi prisutni u proizvodu koji se konzumira.
Shutterstock/NataliaPopova
Za svakodnevnu brigu o crevima korisno je jesti raznovrsnu hranu bogatu vlaknima, uključujući povrće, voće, mahunarke i integralne žitarice. Takve namirnice obezbeđuju prebiotike, odnosno sastojke kojima se hrane korisni mikroorganizmi u crevima.
Kako odabrati probiotik?
Pri izboru probiotičkog preparata nije presudno samo koliko milijardi bakterija sadrži. Važni su konkretan soj, količina živih mikroorganizama, rok upotrebe i način čuvanja proizvoda. Veći broj mikroorganizama ne znači automatski i bolji efekat.
Zbog toga je preporučljivo birati proizvode sa jasno navedenim sastavom i ne uzimati probiotike nasumično radi lečenja određenog zdravstvenog problema.
Možda vas zanima
Većina zdravih ljudi dobro podnosi probiotike, ali kod osoba sa oslabljenim imunitetom, teškim bolestima ili drugim ozbiljnim zdravstvenim problemima potreban je poseban oprez. U takvim slučajevima pre upotrebe dodataka ishrani treba se posavetovati sa lekarom.
Probiotici, dakle, mogu biti koristan deo brige o zdravlju sistema za varenje, ali nisu univerzalno rešenje za sve tegobe. Najvažnije je razumeti da njihovo delovanje zavisi od konkretnog preparata i individualnih potreba organizma.