Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin oktyabrın 26-da İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) Baş katibi İsmayıl Ould Şeyx Əhmədi qəbul etməsi ölkənin müsəlman dövlətləri ilə münasibətlərinin strateji əhəmiyyətini bir daha nümayiş etdirir. Dövlət başçısı görüşdə Baş katibin yeni vəzifəyə seçilməsindən sonra Azərbaycana səfərini Bakı ilə təşkilat arasında mövcud olan möhkəm tərəfdaşlığın göstəricisi kimi qiymətləndirib.
Prezident İlham Əliyev, həmçinin, “Azərbaycan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatında daim fəal mövqe nümayiş etdirib və bu siyasət qarşıdakı dövrdə də davam etdiriləcək” fikrini ifadə edib. Bu yanaşma Bakının İslam dünyasında siyasi proseslərin iştirakçısı olmaqla kifayətlənmədiyini, ümumi əməkdaşlıq gündəliyinin müəyyənləşdirilməsində təşəbbüskar rol oynadığını göstərir.
35 illik tərəfdaşlıq və Azərbaycanın İslam dünyasında möhkəmlənən mövqeyi
Azərbaycanın İƏT daxilində qazandığı nüfuz təsadüfi deyil. Müstəqilliyin bərpasından sonra ölkənin ilk qoşulduğu beynəlxalq qurumlardan olan təşkilatla münasibətlər ötən 35 ildə müxtəlif istiqamətlər üzrə inkişaf edib. Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi xarici siyasət xətti bu tərəfdaşlığın institusional əsaslarını möhkəmləndirib. Baş katibin görüşdə Heydər Əliyevin xatirəsini ehtiramla yad etməsi və Azərbaycanla İƏT arasında əlaqələrin inkişafındakı xidmətlərini yüksək qiymətləndirməsi həmin siyasi irsin beynəlxalq səviyyədə qəbul olunduğunu göstərir.
Azərbaycanın təşkilatla əməkdaşlığında ərazi bütövlüyü və suverenlik məsələləri uzun müddət mühüm yer tutub. İƏT Ermənistanın işğalçılıq siyasətini pisləyən sənədlər qəbul etməklə Azərbaycanın beynəlxalq hüquqa əsaslanan mövqeyini dəstəkləyib. Ölkənin suverenliyini tam bərpa etməsindən sonra isə tərəfdaşlıq yeni siyasi məzmun qazanıb. Baş katibin bu tarixi nəticə münasibətilə təbriklərini çatdırması və Prezident İlham Əliyevin regional sülh istiqamətində fəaliyyətini dəstəkləməsi Azərbaycanın postmünaqişə dövründəki diplomatik təşəbbüslərinin əhəmiyyətini nümayiş etdirir.
Cənubi Qafqazda davamlı sabitliyin təmin olunması Azərbaycanın İslam dünyası ilə münasibətlərinə də yeni imkanlar açır. Regionda kommunikasiyaların inkişafı və iqtisadi inteqrasiyanın genişlənməsi müsəlman ölkələri arasında ticarət əlaqələrinin güclənməsinə xidmət edə bilər. Bu baxımdan Azərbaycanın sülh gündəliyi regional maraqlarla yanaşı, daha geniş beynəlxalq əməkdaşlıq perspektivlərini də əhatə edir.
İslam irsinin qorunması və mədəniyyətlərarası dialoqda Azərbaycan modeli
Dini-mədəni irsin qorunması Azərbaycanın İƏT daxilində fəaliyyətinin digər mühüm istiqamətidir. İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə dağıdılmış məscidlərin bərpası tarixi ədalətin və milli-mənəvi yaddaşın qorunması baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Heydər Əliyev Fondunun xarici ölkələrdə İslam mədəniyyətinə aid abidələrin mühafizəsinə verdiyi töhfələr isə Azərbaycanın bu sahədəki fəaliyyətinin beynəlxalq xarakterini göstərir.
Azərbaycan dünyəvi dövlətçilik prinsiplərini qorumaqla yanaşı, İslamın mənəvi dəyərlərinə hörmətə əsaslanan inkişaf modeli formalaşdırıb. Ölkədə mövcud olan multikultural mühit və müxtəlif dini icmaların qarşılıqlı anlaşma şəraitində fəaliyyəti bu siyasətin praktik nəticəsidir. Prezident İlham Əliyev də görüş zamanı Azərbaycanın gələcəkdə İslam həmrəyliyinin gücləndirilməsinə, dinlər və mədəniyyətlər arasında anlaşmanın dərinləşdirilməsinə, təhlükəsizlik və sabitliyin möhkəmləndirilməsinə töhfələrini davam etdirəcəyini vurğulayıb.
Bu istiqamətdə Azərbaycanın əvvəlki təşəbbüsləri də mühüm əhəmiyyət daşıyır. 2013-cü ildə BMT Təhlükəsizlik Şurasında Azərbaycanın təşəbbüsü ilə BMT-İƏT əməkdaşlığına dair yüksək səviyyəli iclasın keçirilməsi ölkənin beynəlxalq təşkilatlar arasında tərəfdaşlığın genişləndirilməsində rolunu ortaya qoyub. 2017-ci ilin İslam Həmrəyliyi İli elan edilməsi və Bakıda IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının təşkili isə müxtəlif müsəlman xalqları arasında əlaqələrin gücləndirilməsinə xidmət edib.
Bakının 2027-ci il diplomatik gündəliyi və İƏT-lə əməkdaşlığın yeni perspektivləri
Prezident İlham Əliyev oktyabrın 26-da keçirilən görüşdə “Azərbaycan gələn il İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Zirvə görüşünə ev sahibliyi edəcək və hazırda bu istiqamətdə fəal hazırlıq işləri aparılır” məzmunda mövqeyini də ifadə edib. 2027-ci ildə Bakıda keçiriləcək Zirvə görüşü Azərbaycanın təşkilat daxilində siyasi çəkisinin daha da artması üçün mühüm platforma olacaq.
Şuşanın 2026-cı il üzrə İƏT-in turizm paytaxtı seçilməsi isə Qarabağın beynəlxalq mədəni əlaqələr sistemində mövqeyini möhkəmləndirir.
Müasir informasiya mühitində dezinformasiya və islamofobiya ilə mübarizə də Azərbaycan-İƏT münasibətlərinin aktual istiqamətlərindəndir. Üzv ölkələr arasında media əməkdaşlığının gücləndirilməsi ortaq informasiya təhlükəsizliyi mexanizmlərinin formalaşdırılmasına şərait yarada bilər. Azərbaycanın islamofobiya ilə mübarizə üzrə beynəlxalq konfranslara ev sahibliyi etməsi bu sahədə təşəbbüskar mövqeyini nümayiş etdirir.
Prezident İlham Əliyevin İƏT-in Baş katibi ilə görüşü Azərbaycanın İslam dünyasında mövqeyinin yeni diplomatik və institusional imkanlarla möhkəmləndiyini göstərir. Qarşıdakı dövrdə Bakının əsas üstünlüyü siyasi etimadı konkret əməkdaşlıq layihələrinə çevirmək, mədəniyyətlərarası dialoqu genişləndirmək və regional sabitliyin təmin olunmasına töhfə vermək potensialıdır. Azərbaycanın həyata keçirdiyi çoxşaxəli siyasət onun İslam dünyasında etibarlı tərəfdaş və beynəlxalq təşəbbüslərin mühüm iştirakçısı kimi rolunu daha da gücləndirir.