Het kwikprobleem in Suriname beperkt zich volgens milieuwetenschapper Christiaan Max Huisden niet tot de goudvelden in het binnenland. Ook inwoners van Paramaribo en omstreken worden volgens hem via visconsumptie aan kwik blootgesteld. Grootschalige ontbossing voor landbouw kan het probleem verder vergroten, doordat bij verstoring van de bodem aanwezig kwik opnieuw in het milieu terechtkomt.
Huisden, voorzitter van de Suriname Alliance for the Environment (SAFE) en programmacoördinator van de afdeling Milieuwetenschappen aan de Anton de Kom Universiteit van Suriname, sprak tijdens de informatiesessie “Stop de grootschalige ontbossing van het Surinaamse regenwoud” bij University Guesthouse. De bijeenkomst was georganiseerd door het collectief van Surinaamse milieu- en natuurorganisaties, de Groene NGO’s, en Milieuwetenschappen.
Volgens Huisden staat Suriname op een kruispunt bij het bepalen van zijn ontwikkelingsstrategie. Naast de bestaande vervuiling door goudwinning dreigen nieuwe problemen wanneer primair regenwoud op grote schaal plaatsmaakt voor landbouw. Het gaat daarbij niet alleen om bosverlies, maar ook om de gevolgen voor de bodem, de watervoorziening en de volksgezondheid.
Kwikvervuiling blijft niet bij de goudvelden
Huisden wees op onderzoek van Milieuwetenschappen waaruit volgens hem blijkt dat kwikblootstelling via visconsumptie ook speelt in de kustvlakte, waaronder Paramaribo en omstreken. Hij benadrukte dat het onderzoek wetenschappelijk is beoordeeld en gepubliceerd. Daarmee raakt de vervuiling volgens hem ook mensen die zelf niet met kwik werken en op grote afstand van de goudwinningsgebieden wonen.
Kwik kan het zenuwstelsel aantasten en ook de ontwikkeling van het ongeboren kind schaden, legde Huisden uit. De gevolgen kunnen daardoor verder reiken dan de gezondheid van degenen die rechtstreeks met de stof omgaan.
Ondanks de aansluiting van Suriname bij het Minamata-verdrag blijft kwik volgens hem een ernstig probleem binnen de kleinschalige goudwinning. Hij stelde dat gedoogbeleid en smokkel het gebruik in stand houden en mogelijk zelfs tot grotere hoeveelheden hebben geleid.
Ook bodemverstoring brengt kwik in beweging
Volgens Huisden moet bij de aanpak van kwikvervuiling verder worden gekeken dan alleen het gebruik bij de goudwinning. Ook grootschalige verstoring van de bodem kan aanwezig kwik vrijmaken en bijdragen aan de verspreiding ervan. Hij legde uit dat kwik in de atmosfeer terecht kan komen, over grote afstanden kan worden verspreid en later met neerslag terugkeert. Onder bepaalde omstandigheden zetten micro-organismen het om in methylkwik, dat via de voedselketen in vis terechtkomt.
Daarom is volgens hem ook ontbossing voor grootschalige landbouw relevant voor het kwikvraagstuk. Het verwijderen van bos en het bewerken van grote oppervlakten grond kunnen vervuiling die al in het milieu aanwezig is opnieuw in beweging brengen. Huisden beschouwt de uitbreiding van landbouw in primair bos daarmee als een extra risico boven op de problemen die Suriname al kent.
Cyanide vraagt kennis en strikte controle
Ook bij alternatieven voor kwik plaatste Huisden kanttekeningen. Hij wees op producten die cyanide bevatten en worden gebruikt om goud te winnen. Volgens hem wordt cyanide binnen de grootschalige goudwinning toegepast in gecontroleerde en gecertificeerde processen. Dat betekent echter niet dat gebruik binnen de kleinschalige sector zonder meer verantwoord is.
Hij benadrukte het verschil tussen de langdurige schadelijke effecten van kwik en de acute giftigheid van cyanide. Wanneer gebruikers onvoldoende kennis hebben van de gevaren en de juiste toepassing, ontstaan volgens hem ernstige veiligheidsrisico’s. Het vervangen van kwik door een ander chemisch middel biedt volgens zijn toelichting dus niet automatisch een oplossing. Daarvoor zijn ook deskundigheid, controle en passende veiligheidsmaatregelen nodig.
Bosverlies verstoort de watervoorziening
Huisden ging daarnaast in op de gevolgen van grootschalige landbouw voor de waterhuishouding. Het bos houdt water vast en vervult volgens hem een belangrijke sponsfunctie. Wanneer die vegetatie verdwijnt, verandert de manier waarop water wordt vastgehouden, verdampt en afgevoerd. Dat kan volgens hem leiden tot erosie en problemen met de beschikbaarheid van water. Tegelijkertijd vraagt grootschalige landbouw aanzienlijke hoeveelheden irrigatiewater. “Dit water moet ergens vandaan komen”, merkte hij op.
Wateronttrekking kan volgens Huisden ook gevolgen hebben voor gebieden benedenstrooms. Daar kunnen tekorten ontstaan, met gevolgen voor andere gebruikers en landbouwgebieden die eveneens van irrigatie afhankelijk zijn. Zijn boodschap is dat landbouwontwikkeling niet los kan worden gezien van de watervoorziening in omliggende gebieden.
Landbouwchemicaliën kunnen schoon water aantasten
Naast de hoeveelheid water staat volgens Huisden ook de kwaliteit ervan op het spel. Grootschalige landbouw gaat gepaard met het gebruik van pesticiden, herbiciden en kunstmest. Die middelen kunnen in het oppervlaktewater en grondwater terechtkomen. Suriname beschikt volgens hem niet alleen over een grote bosrijkdom, maar ook over waardevolle voorraden schoon zoetwater. Die natuurlijke voorziening kan door vervuiling worden aangetast.
Huisden wees daarbij op de ondergrondse watervoorraden waarvan de samenleving dagelijks gebruikmaakt. Als daarin hoge concentraties landbouwchemicaliën terechtkomen, kan dat volgens hem de bruikbaarheid van het water ernstig beperken. De gevolgen van ontbossing en landbouwontwikkeling raken daarmee volgens zijn betoog ook voorzieningen waarop huishoudens en bedrijven vertrouwen.
Landbouw op geschikte gronden
Er wordt erop gewezen dat tropische bosbodems slechts een dunne vruchtbare laag hebben en bij intensief gebruik snel uitgeput kunnen raken. Daardoor zijn steeds meer middelen nodig om de productie op peil te houden. De kustvlakte biedt volgens die toelichting met haar vruchtbare kleigronden en irrigatiemogelijkheden betere kansen voor landbouw en veeteelt, zonder daarvoor primair regenwoud op te offeren.
Huisden riep op om bij het uitstippelen van de ontwikkelingsstrategie te kiezen voor groene vormen van economische ontwikkeling. Volgens hem bestaan voldoende mogelijkheden om productie en economische activiteiten te ontwikkelen zonder de natuurlijke rijkdommen waarvan Suriname afhankelijk is ernstig te beschadigen.
The post Huisden: kwik bereikt via vis ook de bevolking in Paramaribo appeared first on Suriname Herald.