Suriname is volgens Rudi van Kanten, directeur van Tropenbos Suriname, totaal niet voorbereid op grootschalige bosbranden die door ontbossing kunnen ontstaan. Wanneer primair regenwoud plaatsmaakt voor landbouw, verandert de waterhuishouding en droogt de omgeving uit. Daarmee kan een land dat tot nu toe relatief weinig bosbranden kent, zelf de omstandigheden creëren voor branden met ernstige gevolgen voor natuur, economie en volksgezondheid.
“We hebben al problemen met grasbranden. We zijn totaal niet voorbereid”, zei Van Kanten tijdens de informatiesessie “Stop de grootschalige ontbossing van het Surinaamse regenwoud” bij University Guesthouse. De bijeenkomst was georganiseerd door het collectief van Surinaamse milieu- en natuurorganisaties, de Groene NGO’s, en Milieuwetenschappen.
Volgens de Tropenbos-directeur moet Suriname lessen trekken uit de ervaringen van andere Amazonelanden voordat vergelijkbare problemen zich hier op grote schaal voordoen. Hij wees daarnaast op een concrete bedreiging bij Kabo, waar ontbossing naast een beschermd onderzoeksbos een internationaal belangrijk bosbouwexperiment in gevaar kan brengen.
Vochtig bos kan brandgevoeliger worden
Dat Suriname relatief weinig bosbranden heeft gekend, hangt volgens Van Kanten samen met de vochtige bosbodem en het beperkte aantal natuurlijke brandhaarden. Die omstandigheden bieden bescherming, maar kunnen door menselijke ingrepen veranderen.
“Wanneer bossen verdwijnen, verandert de lokale watercyclus en droogt de omgeving geleidelijk uit”, legde hij uit. Daardoor wordt de vegetatie brandgevoeliger en kunnen branden gemakkelijker ontstaan en zich verspreiden. Van Kanten verwees naar Bolivia, waar grootschalige ontbossing en terugkerende bosbranden ernstige schade hebben veroorzaakt. De gevolgen beperken zich volgens hem niet tot bomen en dieren. Ook economische activiteiten en de gezondheid van mensen worden geraakt.
Langdurige droogte, veranderende regenpatronen en hoge temperaturen zetten bosecosystemen verder onder druk. Juist daarom moet volgens hem worden voorkomen dat menselijke activiteiten het bos over een ecologisch omslagpunt duwen: een situatie waarin het zijn natuurlijke veerkracht verliest.
Nieuwe druk boven op bestaande problemen
Het Surinaamse bos wordt volgens Van Kanten al geconfronteerd met ongecontroleerde goudwinning en houtkap, illegale handel in wilde dieren, de doorvoer van verdovende middelen via bosgebieden en mensenhandel met aanverwante criminaliteit.Deze activiteiten beschadigen ecosystemen en ondermijnen het duurzame beheer van natuurlijke hulpbronnen. Grootschalige landbouw ten koste van primair regenwoud voegt daar volgens hem een nieuw risico aan toe, terwijl dat met tijdige beleidsmaatregelen grotendeels kan worden voorkomen. “Waarom zou je dan nog een probleem introduceren als het anders kan?”, vroeg hij.
Suriname beschikt over een uitzonderlijk groot bosareaal. Volgens de achtergrondinformatie van de organisatoren is circa 93 procent van het land, meer dan 15 miljoen hectare, met bos bedekt. Van Kanten benadrukte dat behoud verder gaat dan het beschermen van bosoppervlakte alleen. Ook de kwaliteit en de ecologische functies van het bos moeten voor huidige en toekomstige generaties behouden blijven.
Landbouwmodel kan voortdurende ontbossing aanjagen
Een belangrijk aandachtspunt in zijn presentatie was de ontbossingscyclus. Van Kanten beschreef een landbouwmodel waarbij eerst een bosgebied wordt verworven en ontgonnen. Na een periode van intensief gebruik neemt de bodemvruchtbaarheid of productiviteit af, waarna behoefte ontstaat aan nieuwe landbouwgrond.
Vervolgens wordt een volgend bosgebied ontgonnen. Wanneer dat proces zich herhaalt, ontstaat een systeem dat voortdurend uitbreiding naar nieuwe bosgronden stimuleert. Van Kanten besprak dit risico in de context van landbouwontwikkeling waarbij mennonitische gemeenschappen betrokken zijn. Hij wees op hun sterke organisatie, onderlinge samenwerking, financiële mogelijkheden en netwerk van nederzettingen, waardoor zij landbouwprojecten op grote schaal kunnen ontwikkelen.
Daarnaast stelde hij dat ook andere partijen aan de uitbreiding verdienen, bijvoorbeeld door te organiseren dat grond beschikbaar komt. Volgens hem kunnen zulke financiële belangen voortdurende gronduitgifte aantrekkelijk maken, terwijl de gevolgen van het bosverlies de samenleving raken.
Landbouwprojecten langs de weg naar West-Suriname
Aanleiding voor de informatiesessie zijn onder meer plannen voor grootschalige landbouw langs de weg naar West-Suriname. Braganza Marketing Group NV maakte in april 2026 bekend een samenwerking met het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) te zijn aangegaan voor drie landbouwprojecten van samen 34.185 hectare. Daarbij zouden mennonitische boeren betrokken zijn.
In 2023 en 2024 werd circa 467.000 hectare grond, grotendeels primair bos, overgeheveld naar LVV voor toekomstige agribusiness. De milieuorganisaties brengen in herinnering dat president Jennifer Simons begin augustus 2026 aangaf te hebben gevraagd om die overheveling terug te draaien. Alleen gebieden in de kustvlakte zouden onder LVV moeten blijven.
De milieuorganisaties willen met de informatiesessie inzicht geven in de gevolgen van grootschalige ontbossing en in economische alternatieven.
Beschermd onderzoeksbos bij Kabo in gevaar
Van Kanten wees op recent opengekapte tracés bij Alberga Pasi, direct naast het 1500 hectare grote Speciaal Beschermd Bos van het CELOS Management Systeem bij Kabo. Dat gebied kreeg volgens hem in 2012 een beschermde status en grenst aan het oudste tropische bosbouwexperiment in zijn soort ter wereld.
Volgens Van Kanten waren de tracés een voorbereiding op verdere ontbossing in de droge tijd. Door ingrijpen van de overheid is die ontbossing niet doorgegaan. Daarmee is de bedreiging voor het onderzoeksgebied volgens hem echter niet verdwenen. Als de aangrenzende percelen alsnog worden ontbost, verdwijnt de bufferzone rond het experiment. Van Kanten vreest dat het unieke onderzoek daardoor wordt aangetast en uiteindelijk verloren kan gaan.
Het Kabo-experiment maakt deel uit van internationale onderzoeksnetwerken. CELOS verstrekt jaarlijks wetenschappelijke gegevens voor studies naar onder meer tropische bosbouw, klimaatverandering en biodiversiteit. De gevolgen van aantasting reiken daarmee volgens zijn toelichting verder dan Suriname alleen.
Preventie en geplande ontwikkeling
Suriname neemt deel aan de regionale samenwerking voor geïntegreerd brandbeheer binnen de Amazon Cooperation Treaty Organization (ACTO). Via het Amazonenetwerk voor Geïntegreerd Brandbeheer (RAMIF) werken landen aan preventie, monitoring en bestrijding van bosbranden. Van Kanten ziet daarin mogelijkheden om kennis op te doen en preventief te handelen. Hij riep ook op om bij de betrokken vertegenwoordiging van het Korps Brandweer Suriname na te gaan hoe het land tegen het bosbrandrisico aankijkt.
Voor economische ontwikkeling pleit hij voor geplande activiteiten binnen een langetermijnstrategie: verantwoorde mijnbouw, bijvoorbeeld door gecertificeerde bedrijven, duurzame houtoogst en landbouw op geschikte gronden.
De centrale opgave is volgens hem om economische groei te combineren met effectief bosbeheer. Daarbij moeten de voordelen van activiteiten zorgvuldig worden afgewogen tegen de schade aan de natuurlijke basis waarvan ook toekomstige generaties afhankelijk zijn.
The post Van Kanten: Suriname totaal niet voorbereid op grootschalige bosbranden appeared first on Suriname Herald.